--%>

    Ngày 2/10/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 118/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP ngày 21/6/2010 của Chính phủ về an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền và sản phẩm của sinh vật biến đổi gen. Nghị định số 118/2020/NĐ-CP được ban hành trên cơ sở kế thừa các nội dung của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP, đảm bảo tính thống nhất, tính đồng bộ với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và phù hợp với thực tiễn hoạt động quản lý sinh vật biến đổi gen trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Sự cần thiết ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung

    Thực hiện Luật Đa dạng sinh học năm 2008 và Nghị định thư Cartagena về an toàn sinh học mà Việt Nam là quốc gia thành viên, ngày 21/6/2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 69/2010/NĐ-CP về an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền và sản phẩm của sinh vật biến đổi gen (Nghị định số 69/2010/NĐ-CP). Trải qua 10 năm triển khai thực hiện, Nghị định đã và đang phát huy hiệu quả trong việc quản lý an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền và sản phẩm của sinh vật biến đổi gen tại Việt Nam, cụ thể là có 7 sự kiện ngô biến đổi gen đã được công nhận kết quả khảo nghiệm hạn chế; 5 sự kiện ngô biến đổi gen đã được công nhận kết quả khảo nghiệm diện rộng; 5 sự kiện ngô biến đổi gen được cấp Giấy chứng nhận An toàn sinh học; 39 sự kiện ngô, đậu tương, bông, cỏ linh lăng, củ cải đường và cải dầu biến đổi gen được cấp Giấy xác nhận thực vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi.

    Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, có một số quy định cần được điều chỉnh, bổ sung để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và phù hợp với thực tiễn quản lý, cụ thể:

    Quy định về khảo nghiệm đánh giá rủi ro của sinh vật biến đổi gen với môi trường và đa dạng sinh học được quy định tại Chương 4 Nghị định số 69/2010/NĐ-CP (từ Điều 14 đến Điều 21). Trong đó, một số nội dung liên quan đến trình tự, thủ tục công nhận, thu hồi quyết định công nhận Cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; trình tự, thủ tục cấp, thu hồi Giấy phép khảo nghiệm được Chính phủ giao cho Bộ NN&PTNT hướng dẫn chi tiết. Tuy nhiên, theo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015, các trình tự, thủ tục phải được quy định tại các Nghị định, do đó cần thiết phải hoàn thiện quy định về khảo nghiệm đánh giá rủi ro của sinh vật biến đổi gen với môi trường và đa dạng sinh học tại Nghị định này.

    Quy định về vận chuyển quá cảnh sinh vật biến đổi gen, sản phẩm sinh vật biến đổi gen: Khoản 3 Điều 42 của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP quy định: “Trường hợp vận chuyển quá cảnh sinh vật biến đổi gen, sản phẩm của sinh vật biến đổi gen không thuộc đối tượng quy định tại khoản 1 của Điều này qua lãnh thổ Việt Nam mà phải bốc dỡ xuống cảng thì chủ hàng phải gửi văn bản bao gồm thông tin quy định tại Phụ lục I của Nghị định này đến Bộ TN&MT để được xem xét, cho phép. Hải quan cửa khẩu chỉ tiến hành thủ tục quá cảnh sau khi được Bộ TN&MT cho phép”. Tuy nhiên, sau 10 năm kể từ khi Nghị định số 69/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, Bộ TN&MT chưa tiếp nhận hồ sơ đăng ký của tổ chức, cá nhân liên quan đến thủ tục hành chính này hoặc yêu cầu từ cơ quan hải quan. Như vậy, để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và phù hợp với tình hình thực tiễn, quy định tại khoản 3 Điều 42 Nghị định số 69/2010/NĐ-CP cần được bãi bỏ.

    Quy định về cấp Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi: Thông tư số 02/2014/TT-BNNPTNT ngày 24/1/2014 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT quy định trình tự, thủ tục cấp và thu hồi Giấy xác nhận thực vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi (Thông tư số 02/2014/TT-BNNPTNT) có quy định các nội dung về thực vật biến đổi gen mang sự kiện chuyển gen đơn lẻ và thực vật biến đổi gen mang sự kiện chuyển gen tổ hợp. Việc quy định chi tiết về sự kiện chuyển gen đơn lẻ và sự kiện chuyển gen tổ hợp là phù hợp với các quy định quốc tế cũng như đảm bảo tính khoa học của việc đánh giá rủi ro và quản lý rủi ro các sinh vật biến đổi gen mang các sự kiện chuyển gen. Tuy nhiên, nội dung này dẫn đến phát sinh đối tượng và thành phần hồ sơ của thủ tục hành chính của Thông tư số 02/2014/TT-BNNPTNT so với quy định tại Nghị định số 69/2010/NĐ-CP và Nghị định số 108/2011/NĐ-CP ngày 30/11/2011 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP. Do đó, dẫn đến vướng mắc trong quá trình triển khai thực tế.

    Về quy định cấp lại các Quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm, Giấy phép khảo nghiệm, Giấy chứng nhận an toàn sinh học, Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi: Qua 10 năm triển khai thực hiện Nghị định số 69/2010/NĐ-CP, trên thực tiễn phát sinh trường hợp các tổ chức được cấp Giấy chứng nhận và Giấy xác nhận nêu trên đã thay đổi chủ sở hữu, dẫn đến thay đổi trách nhiệm thực hiện các quy định về quản lý an toàn sinh học đối với các sinh vật biến đổi gen đã được cấp phép. Tuy nhiên, hiện nay quy định tại Nghị định số 69/2010/NĐ-CP chưa điều chỉnh các trường hợp này dẫn đến việc khó khăn cho các công ty mới sở hữu các sinh vật biến đổi gen đã được cấp phép trong thực thi quy định của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP. Ngoài ra, Nghị định số 69/2010/NĐ-CP chưa quy định xử lý các trường hợp các loại giấy tờ trên bị mất hoặc rách, nát nên việc quy định cấp lại các Quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm, Giấy phép khảo nghiệm, Giấy chứng nhận an toàn sinh học, Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi là cần thiết và đảm bảo quyền lợi của các chủ thể liên quan.

  Trên cơ sở đó, Nghị định số 118/2020/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung quy định về khảo nghiệm đánh giá rủi ro của sinh vật biến đổi gen đối với môi trường và đa dạng sinh học; Sửa đổi quy định vận chuyển quá cảnh sinh vật biến đổi gen; Bổ sung quy định về sự kiện chuyển gen đơn lẻ và sự kiện chuyển gen tổ hợp cũng như quy định về tóm tắt báo cáo đánh giá rủi ro; Bổ sung quy định về cấp lại Quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm, Giấy phép khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen, Giấy chứng nhận an toàn sinh học, Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi.

 

Khu vực trồng khảo nghiệm so sánh giống cây trồng biến đổi gen với giống nền tại xã Sơn Hùng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ

 

Một số nội dung của Nghị định số 118/2020/NĐ-CP

    Thẩm quyền, trình tự, thủ tục công nhận, thu hồi quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen: Bộ NN&PTNT công nhận, thu hồi quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; Tổ chức đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen là các đơn vị sự nghiệp công lập. Tổ chức đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen phải nộp 1 bộ hồ sơ tới Bộ NN&PTNT theo một trong các cách sau: nộp trực tiếp, gửi qua đường bưu điện hoặc qua môi trường mạng. Hồ sơ bao gồm: Đơn đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen theo Mẫu số 01 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này; Thuyết minh về năng lực của cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen theo Mẫu số 02 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 118/2020/NĐ-CP.

    Trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận hồ sơ, Bộ NN&PTNT thông báo bằng văn bản cho tổ chức đăng ký về việc chấp nhận hồ sơ hợp lệ hoặc yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ; thời gian bổ sung, hoàn thiện hồ sơ không tính vào thời gian thẩm định hồ sơ. Trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, Bộ NN&PTNT tổ chức thẩm định hồ sơ đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen.

    Bộ NN&PTNT thành lập Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen theo quy định tại Điều 17a Nghị định số 118/2020/NĐ-CP. Kết quả thẩm định của Hội đồng là căn cứ để Bộ NN&PTNT xem xét quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày có kết quả thẩm định, Bộ NN&PTNT xem xét quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trường hợp không công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen thì phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho tổ chức đăng ký biết.

    Bộ NN&PTNT chủ trì, phối hợp với Bộ TN&MT kiểm tra hoạt động của cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trường hợp vi phạm một trong các yêu cầu quy định tại Điều 16 của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP, Bộ NN&PTNT xem xét thu hồi quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ban hành quyết định công nhận hoặc thu hồi quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen, Bộ NN&PTNT gửi 01 bản chính quyết định đến Bộ TN&MT và công bố quyết định trên trang thông tin điện tử của Bộ NN&PTNT.”

    Tổ chức và hoạt động của Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen: Bộ NN&PTNT quyết định thành lập Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen. Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rúi ro sinh vật biến đổi gen có trách nhiệm: Thẩm định hồ sơ đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen và tư vấn cho Bộ NN&PTNT xem xét quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; Thẩm định hồ sơ đăng ký khảo nghiệm, đánh giá kết quả khảo nghiệm và tư vấn cho Bộ NN&PTNT xem xét cấp Giấy phép khảo nghiệm và công nhận kết quả khảo nghiệm.

    Hội đồng làm việc theo nguyên tắc dân chủ, khách quan; chịu trách nhiệm cá nhân về tính khoa học, tính chính xác đối với những ý kiến nhận xét, đánh giá độc lập và trách nhiệm tập thể về kết luận chung của Hội đồng. Phiên họp Hội đồng phải có mặt ít nhất 2/3 số thành viên, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hội đồng hoặc Phó Chủ tịch Hội đồng (trong trường hợp Chủ tịch Hội đồng vắng mặt). Cơ quan thường trực thẩm định tổ chức các phiên họp Hội đồng đối với mỗi hồ sơ, ghi biên bản nội dung từng phiên họp. Phiên họp đầu tiên, chủ trì phiên họp phân công 01 Thư ký hội đồng và 02 Ủy viên phản biện. Trường hợp cần thiết, Hội đồng có thể kiến nghị bổ sung từ 02 đến 03 nhà khoa học có kinh nghiệm trong lĩnh vực liên quan là phản biện độc lập đối với hồ sơ. Trường hợp cần thiết, Hội đồng có thể yêu cầu cơ quan thường trực thẩm định mời đại diện tổ chức đăng ký tham dự phiên họp để cung cấp bổ sung thông tin, trả lời câu hỏi của các thành viên Hội đồng hoặc ý kiến của công chúng. Trên cơ sở biên bản các phiên họp, Thư ký Hội đồng hoàn thiện báo cáo đánh giá hồ sơ và ý kiến kết luận của Hội đồng để báo cáo Bộ NN&PTNT.

    Thẩm quyền, trình tự, thủ tục cấp, thu hồi Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen: Bộ NN&PTNT cấp, thu hồi Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Tổ chức đăng ký cấp Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen nộp 01 bộ hồ sơ tới Bộ NN&PTNT theo một trong các cách sau: nộp trực tiếp, gửi qua đường bưu điện hoặc qua môi trường mạng. Hồ sơ bao gồm: Đơn đăng ký cấp Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen theo Mẫu số 04 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 118/2020/NĐ-CP; Thuyết minh đăng ký khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen áp dụng theo Mẫu số 05 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 118/2020/NĐ-CP; Bản chụp Quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; Trường hợp sinh vật biến đổi gen nhập khẩu để khảo nghiệm đánh giá rủi ro thì phải có tài liệu chứng minh sinh vật biến đổi gen đó đã được các quốc gia trên thế giới cho phép sử dụng để phóng thích vào môi trường. Trường hợp sinh vật biến đổi gen được tạo ra trong nước thì phải có tài liệu chứng minh sinh vật biến đổi gen đó là kết quả của quá trình nghiên cứu khoa học đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.

     Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận hồ sơ, Bộ NN&PTNT thông báo bằng văn bản cho tổ chức đăng ký về việc chấp nhận hồ sơ hợp lệ hoặc yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ; thời gian bổ sung, hoàn thiện hồ sơ không tính vào thời gian thẩm định hồ sơ. Trong thời hạn 30 ngày đối với hồ sơ đăng ký cấp Giấy phép khảo nghiệm hạn chế và 45 ngày đối với hồ sơ đăng ký cấp Giấy phép khảo nghiệm diện rộng, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, Bộ NN&PTNT tổ chức Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen thẩm định hồ sơ. Kết quả thẩm định của Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen là căn cứ để Bộ NN&PTNT xem xét cấp Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày có kết quả thẩm định, Bộ NN&PTNT xem xét cấp Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen. Trường hợp từ chối cấp, Bộ NN&PTNT thông báo bằng văn bản cho tổ chức đăng ký, đồng thời nêu rõ lý do. Bộ NN&PTNT chủ trì, phối hợp với Bộ TN&MT kiểm tra việc tuân thủ các yêu cầu của Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen.

    Bộ NN&PTNT xem xét thu hồi Giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen khi tổ chức được cấp Giấy phép khảo nghiệm vi phạm một trong các trường hợp: Cung cấp sai thông tin về tên của sinh vật biến đổi gen; Tiến hành khảo nghiệm sai thời gian, địa điểm và quy mô khảo nghiệm mà chưa được sự đồng ý của Bộ NN&PTNT; Không tuân thủ Thuyết minh đăng ký khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen.

    Nghị định số 118/2020/NĐ-CP được ban hành đã góp phần quan trọng trong việc triển khai kiểm soát rủi ro đối với môi trường và đa dạng sinh học của sinh vật biến đổi gen tại Việt Nam, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật và tương thích với các quy định của Nghị định thư Cartagena.

 

Nguyễn Hằng

(Nguồn: Bài đăng trên Tạp chí Môi trường số 10/2020)

Thống kê

Lượt truy cập: 3237147