--%>

    Việc nhập khẩu và sử dụng phế liệu nhập khẩu (PLNK) nếu không được quản lý, kiểm soát chặt chẽ sẽ dẫn đến nguy cơ một số tổ chức, doanh nghiệp lợi dụng việc nhập khẩu phế liệu (NKPL) để đưa chất thải vào Việt Nam, tác động xấu đến sức khỏe con người và môi trường. Vì vậy, việc rà soát, điều chỉnh Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất (NLSX) là cần thiết nhằm kiểm soát chặt PLNK để đáp ứng yêu cầu về BVMT, cũng như tăng cường thu gom, tái chế phế liệu trong nước, giảm thiểu chất thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

 

Phế liệu và mẩu vụn của nhựa từ Polyme Styren không được phép nhập khẩu làm NLSX

 

    Những năm qua, nhu cầu NKPL làm nguyên liệu trong các ngành sản xuất thép, giấy, nhựa, xi măng… có xu hướng gia tăng. Theo Tổng cục Hải quan, tổng khối lượng PLNK năm 2017 tăng gấp 2 lần so năm 2016, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2018, khối lượng nhựa PLNK tăng đột biến, gấp gần 2 lần so cả năm 2017. Nguyên nhân của sự gia tăng khối lượng PLNK trong thời gian qua là do nền kinh tế của Việt Nam tăng trưởng mạnh, hoạt động sản xuất công nghiệp phát triển, kéo theo nhu cầu sử dụng phế liệu làm NLSX ngày càng tăng. Trong khi nguồn cung trong nước thiếu, dẫn đến doanh nghiệp càng tăng cường nhập khẩu để phục vụ cho sản xuất. Vì vậy, đã có một số doanh nghiệp tìm cách “lách luật” để nhập khẩu trái phép các loại phế liệu không đủ điều kiện, quy chuẩn kỹ thuật về BVMT đối với PLNK làm NLSX vào Việt Nam, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

    Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về BVMT đối với PLNK làm NLSX, Bộ TN&MT đã phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và các cơ quan quản lý tại địa phương để tập trung hoàn thiện, bổ sung và xây dựng trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy phạm pháp luật về BVMT trong NKPL theo hướng quy định chặt chẽ các điều kiện BVMT đối với các cơ sở sử dụng PLNK làm NLSX; không cấp phép cho các cơ sở NKPL về chỉ để sơ chế, xử lý và bán lại nguyên liệu. Đồng thời, rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với PLNK làm NLSX nhằm quản lý chặt chẽ chất lượng, chủng loại PLNK. Đặc biệt, Bộ TN&MT đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg ngày 24/9/2020 về Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm NLSX (Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg).

    Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg được xây dựng trên cơ sở đảm bảo một số mục tiêu, nguyên tắc để thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 27/CT-TTg về một số giải pháp cấp bách tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động nhập khẩu và sử dụng PLNK làm NLSX, cũng như các quy định về BVMT, bảo đảm tính đồng bộ giữa các văn bản quy phạm pháp luật liên quan; chủ động phòng ngừa từ xa, kiểm soát chủng loại, chất lượng PLNK và yêu cầu trong công tác BVMT; phù hợp với thông lệ và cam kết quốc tế trong hoạt động NKPL làm NLSX, cũng như điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm NLSX đã đáp ứng các yêu cầu, tiêu chí như: loại bỏ các loại phế liệu có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong NKPL (đặc biệt là phế liệu thu hồi từ rác thải sinh hoạt, nông nghiệp…); không nhập khẩu các loại phế liệu có hiệu quả tái chế thấp (nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, phát sinh chất thải nguy hại trong quá trình sử dụng làm NLSX); hạn chế các loại phế liệu ít có nhu cầu nhập khẩu, thậm chí không nhập khẩu trong những năm qua; hạn chế và tiến tới dừng nhập khẩu các loại phế liệu mà nguồn nguyên liệu trong nước có khả năng đáp ứng đủ trong thời gian tới.

    Tại Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg ngày 19/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm NLSX, có 36 loại phế liệu được phép nhập khẩu vào Việt Nam. Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg được điều chỉnh chỉ bao gồm 23 loại, trong đó các loại phế liệu được phép nhập khẩu được kế thừa từ Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg. Tuy nhiên, Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg đã bãi bỏ một số loại phế liệu được phép nhập khẩu làm NLSX như: Thạch cao (mã HS: 2520.10.00); các nguyên tố hóa học đã được kích tạp dùng trong điện tử, ở dạng đĩa, tấm mỏng, hoặc các dạng tương tự (mã HS: 3818.00.00); phế liệu và mẩu vụn của nhựa từ Polyme Styren (PS): dạng xốp, không cứng (mã HS: 3915.20.10); phế liệu và mẩu vụn của plastic (nhựa) từ polyme vinyl clorua (PVC): dạng xốp, không cứng (mã HS: 3915.30.10)… Việc điều chỉnh Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu nhằm loại bỏ một số loại phế liệu không có nhu cầu nhập khẩu, tăng cường công tác BVMT đối với hoạt động NKPL, tận dụng nguồn nguyên liệu trong nước và thúc đẩy quá trình chuyển đổi công nghệ của các cơ sở sản xuất, tái chế.

    Ngoài ra, Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg cũng quy định lộ trình đối với một số loại phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm NLSX đến hết ngày 31/12/2021, bao gồm: Giấy loại, hoặc bìa loại thu hồi (phế liệu và vụn thừa); Loại khác, kể cả phế liệu và vụn thừa chưa phân loại (mã HS 4707.90.00); Xỉ hạt (xỉ cát) từ công nghiệp luyện sắt, hoặc thép (xỉ hạt lò cao gồm: xỉ hạt nhỏ, xỉ cát từ công nghiệp luyện gang, sắt, thép) (mã HS 2618.00.00). Việc áp dụng lộ trình cũng sẽ tạo điều kiện cho một số doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị và nâng cao năng lực nhằm đầu tư cơ sở hạ tầng, máy móc, thiết bị để tận dụng nguồn nguyên liệu trong nước và giảm thiểu nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong quá trình nhập khẩu, sử dụng những loại phế liệu này.

    Bên cạnh đó, Quyết định cũng đã có điều khoản chuyển tiếp (Điều 3), trong đó nêu rõ các loại phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài theo Giấy xác nhận đủ điều kiện về BVMT trong NKPL làm NLSX do cơ quan có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật sẽ được tiếp tục nhập khẩu cho đến khi Giấy xác nhận hết hiệu lực (bao gồm các loại PLNK theo Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg). Quy định này nhằm giảm tác động của việc điều chỉnh Danh mục PLNK tới hoạt động của các cơ sở sử dụng phế liệu làm NLSX đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện về BVMT trong NKPL làm NLSX và đang thực hiện việc NKPL theo quy định tại Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg.

    Có thể nói, việc ban hành Quyết định số 28/2020/QĐ-TTg đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý trong công tác BVMT đối với PLNK làm NLSX, hạn chế tối đa việc nhập khẩu các phế liệu không đáp ứng điều kiện, quy chuẩn, tiêu chuẩn về BVMT vào Việt Nam. Đồng thời, góp phần thúc đầy các doanh nghiệp sản xuất chuyển đổi, thay thế các công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, điều chỉnh nhu cầu nguyên liệu, tăng cường sử dụng nguồn phế liệu nội địa và thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế phế liệu trong nước.

Nguyễn Phạm Hà - Phó Vụ trưởng

Vũ Tất Đạt

Vụ Quản lý chất thải, Tổng cục Môi trường

(Nguồn: Bài đăng trên Tạp chí Môi trường số 10/2020)

Thống kê

Lượt truy cập: 3095755